IX Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego w Bejscach - czyli Dni Otwarte Bejsc 2007

Wersja do druku

 

 

IX Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego

 

 

IX Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego
Cykliczny program regionalny, ukazujący bogactwo kulturowe i duchowe Małopolski, odzwierciedlone w jej unikatowych zabytkach.
26-27 maja, Finał. W tym roku zapraszamy do 12 obiektów:

 

 

IX Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego
Cykliczny program regionalny, ukazujący bogactwo kulturowe i duchowe Małopolski, odzwierciedlone w jej unikatowych zabytkach.
26-27 maja, Finał. W tym roku zapraszamy do 12 obiektów:

 

Opisy zaIX Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego z tytułu

                               „Jako historyczna małopolska”.

Kaplica Firlejów w Bejscach


Miejscowość Bejsce jest położona na północny wschód od Krakowa, w niewielkiej odległości od drogi prowadzącej do Sandomierza. Tutejsze tereny są niezwykle malownicze, pagórkowate, poprzecinane wąwozami i niedaleko stąd do Wiślicy.
Parafia Bejsce jest wzmiankowana w dokumentach w latach 1325-1327, lecz jej początki sięgają zapewne XI w. Wcześniejszy kościół był prawdopodobnie budowlą drewnianą. Obecny, gotycki, powstał około połowy XIV w. Jego fundatorami byli Firlejowie, z którymi związana jest również późnorenesansowa kaplica przy tym kościele. Ród Firlejów wywodzi się z Niemiec. Przodkowie bejskich Firlejów służyli jako rycerze na dworze Władysława Łokietka, by później dojść do znacznych zaszczytów i posiadłości. Bejsce należały do nich od początku XIV w. do lat 70. XVII w. Następnie poprzez małżeństwo Firlejówny trafiły w ręce Potockich, później dziedzicami Bejsc był wywodzący się z Włoch ród Badenich, a ostatnimi właścicielami - Byszewscy.

Kościół pw. św. Mikołaja jest jednonawową budowlą wzniesioną z cegły, nakrytą wysokim, dwuspadowym dachem. Ściany zostały wzmocnione przyporami, pomiędzy którymi znajdują się ostrołukowe okna. Od wschodu do nawy przylega pięciobocznie zamknięte prezbiterium (XIV w.) z zakrystią po stronie północnej. Prezbiterium przykrywa gotyckie krzyżowo-żebrowe sklepienie, w nawie jest ono pseudogotyckie (z 1883 r.). We wnętrzu na uwagę zasługuje szczególnie dekoracja malarska prezbiterium - polichromie datowane na lata 1370-1380. Te interesujące malowidła zawierające wielowątkowy program zostały zapewne wykonane przez miejscowego twórcę.

Przy południowej ścianie kościoła znajduje się kaplica otwierająca się do wnętrza nawy półkolistą arkadą. Jest to unikalny przykład architektury okresu manieryzmu. Nosi ona wezwanie Najświętszej Marii Panny, lecz ze względu na rolę, jaką pełni - kaplicy grobowej rodu Firlejów - nazywana jest Firlejowską. Ufundował ją wojewoda krakowski Mikołaj Firlej, dyplomata i poseł na dworze Stefana Batorego, a później Zygmunta III Wazy. Autorem kaplicy wzniesionej w latach 1594-1601 jest prawdopodobnie Tomasz Nikiel z Pińczowa. Jego udział w powstaniu kaplicy był dyskutowany, ostatnie jednak ustalenia specjalistów potwierdzają jej związek z warsztatem pińczowskim i kręgiem Santi Gucciego.
Kaplica Firlejowska została zbudowana na planie kwadratu i nakryta kopułą z latarnią. Łączy się w niej funkcja kultowa i grobowa. Ten wyraźnie wyodrębniający się w architekturze typ kaplic kopułowych o przeznaczeniu mauzoleum rodowego wywodzi się od wawelskiej kaplicy Zygmuntowskiej. Z zewnątrz kaplica jest niezwykle oszczędnie dekorowana; jedynie na latarni kopuły można dostrzec nagromadzenie detali rzeźbiarskich. Proste i skromne podziały architektoniczne wnętrza kontrastują z bogato rzeźbionym ołtarzem i nagrobkiem. Na wprost wejścia do kaplicy, na ścianie południowej znajduje się obraz w łuku arkady oraz tablica informująca o poświęceniu ołtarza. Przy ścianie wschodniej ustawiono kamienny, rzeźbiony ołtarz z drewnianym, również bogato dekorowanym antepedium. Naprzeciw ołtarza usytuowany został nagrobek Mikołaja Firleja przedstawionego tutaj w pełnej zbroi i jego pierwszej żony Elżbiety z Ligęzów. Postacie zmarłych klęczą, adorując krzyż znajdujący się pośrodku nich. Architektoniczna obudowa nagrobka jest prawie niedostrzegalna pod kłębiącymi się skrzydlatymi smokami, wężami, gryfami, roślinno-zwierzęcymi hybrydami oraz spływającymi z góry smoczymi głowami na długich szyjach.

W kościele warto zwrócić jeszcze uwagę na znajdujący się przy północnej ścianie prezbiterium nagrobek Elżbiety Firlejówny, zmarłej w 1580 r. siostry fundatora kaplicy.
Wychodząc z kościoła, po drugiej stronie ulicy trafiamy do pałacu Badenich otoczonego parkiem. Zaprojektowany przez Jakuba Kubickiego dla Marcina Badeniego, został wzniesiony w 1802 r. Zwarta bryła jest urozmaicona wgłębnym portykiem od frontu i trójbocznym ryzalitem ogrodowym. Nakryta wysokim dachem z belwederkiem, w którym ukryte są kominy. Przez obie kondygnacje przechodzi kolisty salon zamknięty kopułowym sklepieniem. W pałacu obecnie mieści się dom pomocy społecznej.

 

 

 

 

TERMINARZ

 

 

Kaplica Firlejów w Bejscach (woj. świętokrzyskie, historyczna Małopolska)
Kościół pw. św. Mikołaja i Kaplica Firlejów

 


26 maja i 27 maja: 10.00-18.00 kościół dostępny dla zwiedzających (do dyspozycji przewodniki)

26 maja: 11.00, 14.00 zwiedzanie Kaplicy - oprowadzi ks. proboszcz Wiesław Stępień
10.00,
15.20, zwiedzanie Kaplicy z przewodnikiem

27 maja: 13.00 zwiedzanie Kaplicy - oprowadzi ks. proboszcz Wiesław Stępień
10.00,
15.00, zwiedzanie Kaplicy z przewodnikiem

Msze św. w sobotę:
12.00, 16.00
Msze św. w niedzielę:
09.00, 11.00

Ponadto:
26 maja: 10.00, 11.00, 13.00, 15.20, zwiedzanie pałacu Badenich (XIX w.) z przewodnikiem (zbiórka przy kościele)
11.45 "Bejsce dały dobre miejsce" - po miejscowości oprowadzi i opowie o jej legendach i historii Zbigniew Bajka (zbiórka przy kościele)

27 maja: 10.00, 12.00, 15.00, zwiedzanie pałacu Badenich (XIX w.) z przewodnikiem (zbiórka przy kościele)
12.00-14.30 "Piknik pod Pałacem". W programie m.in. występ kapeli ludowej "Bejscowianie" oraz degustacja potraw regionalnych przygotowanych przez Koło Gospodyń Wiejskich w Bejscach
15.00 Msza św. przy "Studzience" i poświęcenie pól

Dojazd z Krakowa do Bejsc (przez Nowe Brzesko i Koszyce) z Dworca Autobusowego Czyżyny (Usługi Transportowe CB): w sobotę:
12.00; powrót: 15.45; w niedzielę: 11.45; powrót: 16.00

 

 

Podziękowanie za zaangażowanie

Statystyki bieżącej stronyWyświetleń: 6037

Wprowadził(a) do systemu: Leonard Wdowik, data: 2007-05-18 08:00:54
Opublikował(a): Leonard Wdowik, data publikacji: 2007-05-18 08:01:15
Ostatnia zmiana: Leonard Wdowik, data: 2015-01-22 16:37:30
Rejestr zmian bieżącej strony
Archiwalne wersje tej strony